Asbest in plafond: herkennen, soorten en veilig verwijderen

Stel je voor: je koopt een charmante woning uit de jaren '70. De plafonds zien er nog prima uit. Maar onder dat oude sausje of die platen kan asbest schuilen. Dat besef komt vaak pas bij renovatie of sloop. In woningen van vóór 2001 is de kans groot dat er één of meer asbesttoepassingen aanwezig zijn, en het plafond is een plek om op te letten. Hier lees je precies hoe je asbest in je plafond herkent, welke soorten er zijn, wat de gevaren zijn en hoe je er veilig vanaf komt.

Waarom zit er asbest in plafonds?

Asbest werd tot eind jaren negentig in bouwmaterialen verwerkt, onder meer in plaatmaterialen, pleisterwerk en spuitlagen. De productie van materialen met asbest werd in België in 1998 verboden, maar oude voorraden werden nog enkele jaren opgebruikt. Daarom kan elke woning van vóór 2001 asbest bevatten, en plafonds zijn een vaak vergeten plek.

Soorten asbesthoudende plafondmaterialen

Niet elk plafond is hetzelfde. De kans op asbest hangt af van het type materiaal en het bouwjaar. Hieronder enkele soorten:

• Plafondplaten: oudere plaatmaterialen in asbestcement, maar ook asbestkarton, kunnen asbest bevatten. Ook bij platen die als Pical bekendstaan, kan je op zicht of op naam alleen niet bepalen of ze asbest bevatten.
• Pleisterwerk met asbest: ook in gebouwen tot bouwjaar 2001 kan asbesthoudend pleisterwerk voorkomen. Dat mag enkel een erkende asbestverwijderaar verwijderen.
• Spuitasbest: een zeer risicovol materiaal dat enkel een erkende asbestverwijderaar mag verwijderen.
• Onder verlaagde plafonds: achter moderne systeemplafonds kunnen nog oude asbestplaten liggen die ooit werden afgedekt.

Hoe herken je asbest in je plafond?

Met het blote oog is asbest niet te zien. Maar aan het materiaal, de ouderdom en het uitzicht kun je wel vermoedens hebben. Check eerst het bouwjaar van de woning: vóór 2001 is alertheid geboden. Kijk naar het materiaal: plaatmaterialen in asbestcement hebben vaak een gewafelde structuur in de vorm van een honingraat en 'asbestbloemen', witte vlekken op het oppervlak. Herken je die kenmerken niet, dan wil dat niet zeggen dat er geen asbest in zit. Manipuleer nooit materiaal waarvan je denkt dat het asbest bevat. Vaak geeft alleen een labotest uitsluitsel.

Risico’s van asbest in plafonds

Asbest is vooral gevaarlijk als vezels vrijkomen. Bij hechtgebonden asbest in goede staat komen weinig of geen vezels vrij, zolang je het niet breekt, schuurt, slijpt of boort. Bij niet-hechtgebonden asbest, zoals asbestkarton, kunnen de vezels makkelijk vrijkomen. Spuitasbest en asbesthoudend pleisterwerk gelden als zeer risicovol. Asbest is schadelijk voor de gezondheid, dus vermijd elke onnodige blootstelling. Daarom is het wettelijk verplicht om asbestverwijdering door een erkend bedrijf te laten doen als het om risicovolle toepassingen gaat.

Wat te doen als je asbest in je plafond vermoedt?

Blijf kalm en raak het niet aan. Vermijd stofvorming en leg geen spullen op de vloer eronder. Laat een asbestinventarisatie uitvoeren door een gecertificeerde asbestdeskundige. Hij neemt monsters en laat die analyseren door een erkend asbestlabo. Je krijgt een asbestattest dat beschrijft welke materialen asbest bevatten, in welke staat ze zijn en hoe ze veilig beheerd of verwijderd kunnen worden. Op basis daarvan beslis je of het materiaal kan blijven of moet worden verwijderd. Let op: in Vlaanderen moet je asbest dat door werken eenvoudig bereikbaar wordt, verwijderen, en opnieuw insluiten is dan verboden. Enkel in uitzonderlijke omstandigheden mag je asbest (tijdelijk) insluiten, en dat moet je melden aan de asbestdeskundige die het attest opmaakt.

Verwijdering van een asbest plafond

Kiezen voor verwijdering? Dan moet dat gebeuren volgens strikte wetten. Voor asbestplaten die hechtgebonden zijn en niet beschadigd, mag je als particulier zelf aan de slag als je de juiste voorzorgsmaatregelen neemt en het materiaal ook tijdens het verwijderen intact blijft. Toch raden we aan om altijd een erkende asbestverwijderaar in te schakelen. Die beschikt over de juiste apparatuur, voorkomt verspreiding van vezels en neemt het afval mee. Voor risicovolle materialen werkt een erkende asbestverwijderaar in een hermetische zone, die volledig wordt afgesloten en in onderdruk geplaatst.

Wat kost het verwijderen van een asbestplafond?

Er is geen vaste prijs. De kostprijs hangt af van de asbestmaterialen en de situatie, bijvoorbeeld of spuitasbest of pleisterwerk via een hermetische zone verwijderd moet worden. Voor asbest in een woning of appartement krijg je met de prijsramingstool van OVAM op basis van je asbestattest een prijsvork met een onder- en bovengrens. Vraag offertes bij minstens drie aannemers die op de lijst eenvoudige handelingen staan of erkende asbestverwijderaars zijn, en vergelijk ze met die prijsvork. Via AsbestMatch vraag je gratis offertes aan bij asbestbedrijven.

Waarom kiezen voor AsbestMatch?

AsbestMatch is een gids met asbestbedrijven, vooral in Vlaanderen. Je zoekt op postcode of gemeente en ziet een lijst met bedrijven in de buurt, bij veel bedrijven met hun Google-score. Je kiest zelf bedrijven uit de lijst: elk gekozen bedrijf met een bevestigd e-mailadres krijgt je volledige aanvraag. Of je laat AsbestMatch je matchen: dan gaat je aanvraag enkel naar een partner die het formulier vermeldt en die de gevraagde werken uitvoert. Een aanvraag is gratis. AsbestMatch controleert geen erkenningen of certificaten, dus vraag die zelf na. Vergelijk meerdere bedrijven voor je kiest.